Σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής ώμου: Χειρουργείο ή συντηρητική θεραπεία

Ο πόνος στον ώμο αντιπροσωπεύει το 16%-26% όλων των μυοσκελετικών προβλημάτων, ενώ το σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής ή αλλιώς το σύνδρομο πρόσκρουσης, αποτελεί τη συχνότερη πηγή παθολογίας στον ώμο. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια ομάδα ποικίλλων παθολογικών καταστάσεων στον υπακρωμιακό χώρο, δηλαδή στο χώρο που δημιουργείται μεταξύ του ακρωμίου και της κεφαλής του βραχιονίου. Αυτές οι παθολογικές καταστάσεις μπορεί να είναι:

• Tενοντίτιδα του πετάλου των στροφέων μυών ( υπερακάνθιος, υπακάνθιος, υποπλάτιος και ελλάσων στρογγύλος ) και κυρίως του υπερακανθίου.
• Aσβεστοποιός τενοντίτιδα ( η συσσώρευση αλάτων ασβεστίου στην περιοχή του ώμου ).
• Χρόνια τενοντοπάθεια του υπερακανθίου η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μερική ή πλήρη ρήξη του τένοντα.
• Υπακρωμιακή θυλακίτιδα ( η φλεγμονή του υπακρωμιακού θύλακα ).

Το σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής αφορά τόσο τα νέα άτομα, ηλικίας από 20 ετών, όσο και τα μεγαλύτερα άτομα, ηλικίας 40 ετών και άνω. Στα νεαρής ηλικίας άτομα προκαλείται μετά από κάποια απότομη κίνηση του ώμου με ιδιαίτερα γρήγορο ρυθμό ( όπως τη ρίψη σφαίρας στη σφαιροβολία) ενώ στα μεγαλύτερης ηλικίας άτομα προκαλείται λόφω υπέρχρησης μετά από χρόνια και επαναλαμβανόμενη καταπόνηση του μυοσυνδεσμικού συστήματος του ώμου με αποτέλεσμα τη συμπίεση και την εκφύλιση των δομών που περιλαμβάνονται στον υπακρωμιακό χώρο.

Οι ασθενείς συνήθως δηλώνουν έντονο πόνο στην περιοχή του ώμου, ο οποίος συχνά αντανακλά λίγο πιο χαμηλά προς το βραχίονα, παρεμποδίζοντας με αυτόν τον τρόπο την ανύψωση του μέλους μπροστά (κάμψη) και πλάι (απαγωγή). Επίσης, οι ασθενείς παραπονιούνται για δυσκολία στην εκτέλεση δραστηριοτήτων όπου απαιτείται ανύψωση του μέλους πάνω από το επίπεδο της κεφαλής, δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες, αδυναμία κατάκλισης στο πλάι του πάσχοντος μέλους και ιδιαίτερο πόνο κατά την διάρκεια της νύχτας.

Στην οξεία φάση, η αντιμετώπιση είναι πάντα συντηρητική, μέσω της φυσικοθεραπείας, της υπακρωμιακής έγχυσης κορτιζόνης και της λήψης αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Στην οξεία φάση οι στόχοι της φυσικοθεραπείας είναι:

• Η μείωση του πόνου
• Ο περιορισμός της φλεγμονής
• Η πρόληψη της επιδείνωσης των συμπτωμάτων
• Διατήρηση του εύρους τροχιάς της άρθρωσης

Στην υποξεία φάση, εφόσον έχει μειωθεί ο πόνος και η φλεγμονή, οι στόχοι της φυσικοθεραπείας είναι:

• Αύξηση του εύρους τροχιάς της άρθρωσης.
• Η ενδυνάμωση των μυών του στροφικού πετάλου και των σταθεροποιών μυών του ώμου και της ωμοπλάτης.
• Βελτίωση της μυϊκής συνέργειας.
• Βελτίωση της ποιότητας κίνησης.

Το επόμενο στάδιο είναι η επιστροφή του ασθενούς στην δραστηριότητά του είτε είναι αθλητής ή απλά εργαζόμενος. Σε αυτό το σημείο οι στόχοι είναι:

• Η επανεκμάθηση των δραστηριοτήτων τους και η πραγματοποίση τους με τρόπο πιο ασφαλή έτσι ώστε να διορθωθούν τυχών λανθασμένα πρότυπα.
• Η ελαχιστοποίηση της πιθανότητας επανατραυματισμού.

Σε περίπτωση όπου, τα συμπτώματα επιμένουν και η φθορά των ιστών είναι προχωρημένη τότε συνήθως η λύση είναι η χειρουργική αντιμετώπιση, συγκεκριμένα η υπακρωμιακή αποσυμπίεση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο δίνεται περισσότερος λειτουργικός χώρος στο στροφικό πέταλο να ολισθαίνει κάτω από το ακρώμιο χωρίς να προσκρούει σε αυτό κατά τις κινήσεις του ώμου. Η επέμβαση γίνεται με ελάχιστα επεμβατικό τρόπο, αρθροσκοπικά ή με μία μικρή ανοιχτή προσπέλαση  και διενεργείται εκτομή του κορακοακρωμιακού συνδέσμου, ακρωμιοπλαστική (εκτομή μερικού πάχους του πρόσθιου τμήματος του ακρωμίου) και εάν είναι απαραίτητο εκτομή κάθε οστικής προπέτειας της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης. 

Όμως, οι κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιολόγηση των στοιχείων, της υπακρωμιακής προστριβής, που οδηγούν στην επιλογή της χειρουργικής αντιμετώπισης παραμένουν ασαφείς.

Μία πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση και μετανάλυση τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών, που δημοσιεύτηκε φέτος στο περιοδικό Canadian Medical Association Journal (CMAJ), είχε ως στόχο να εξετάσει την αποτελεσματικότητα της χειρουργικής παρέμβασης σε σχέση με την συντηρητική αντιμετώπιση, σε ασθενείς με σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής, όσον αφορά τον πόνο και την λειτουργικότητα της άρθρωσης.

Οι μελετητές εντόπισαν 1699 μελέτες πιθανά σχετικές με το θέμα, αλλά τελικά με βάση τα κριτήρια αποκλεισμού, συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη 13 τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες. Σε αυτές τις μελέτες, η συντηρητική αντιμετώπιση περιελάμβανε φυσικοθεραπεία, καθόλου θεραπεία, ή άσκηση με κάποιες μελέτες να περιλαμβάνουν υπακρωμιακή έγχυση κορτιζόνης και λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων. Η χειρουργική αντιμετώπιση περιελάμβανε την αρθροσκοπική υπακρωμιακή αποσυμπίεση.

Τα αποτελέσματα έδειξαν:

1. Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν μείωσε τον πόνο, μετά από 2 χρόνια ( αυτό αφορά 6 κλινικές μελέτες και 631 ασθενείς.
2. Η χειρουργική σε σχέση με τη συντηρητική αντιμετώπιση,μέσω της άσκησης και της φυσικοθεραπείας, δεν επέφερε κανένα όφελος όσον αφορά την μείωση του πόνου.
3. Η χειρουργική αντιμετώπιση δεν επέφερε βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης εντός 1 έτους ( αυτό αφορά 5 κλινικές μελέτες και 513 ασθενείς).
4. Η χειρουργική αντιμετώπιση επέφερε μη κλινικά σημαντικό όφελος στην λειτουργικότητα του ώμου, εντός 2 ετών ( αυτό αφορά 6 κλινικές μελέτες και 507 ασθενείς).

Συμπερασματικά:

1. Η χειρουργική αντιμετώπιση σε σχέση με τη φυσικοθεραπεία και την άσκηση, φαίνεται ότι έχει λίγο έως καθόλου όφελος στον πόνο και την βραχυπρόθεσμη-μακροπρόθεσμη λειτουργικότητα της άρθρωσης.
2. Τα ευρήματα αυτής της μελέτης υποστηρίζουν την σημαντικότητα της συντηρητικής αντιμετώπισης του συνδρόμου υπακρωμιακής προστριβής, λόγω της έλλειψης στοιχείων που υποστηρίζουν το όφελος της χειρουργικής αντιμετώπισης.
3. Γι’αυτόν τον λόγο, θα πρέπει να δίνεται πρωταρχική σημασία στην συντηρητική αντιμετώπισης της υπακρωμιακής προστριβής του ώμου, μέσω φυσικοθεραπείας και άσκησης.

Πηγή: Khan, M., Alolabi, B., Horner, N., Bedi, A., Ayeni, O. and Bhandari, M. (2019). Surgery for shoulder impingement: a systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. CMAJ Open, 7(1), pp.E149-E158.